دانشنامه کمانک
دنیای واژه ها
دانشنامه کمانک تحلیل و مشاهده محتوای پارسی
معنی گاودم
مشاهده (گاودم) در کمانک، معنی و ترجمه گاودم در دیکشنری ها، تجزیه و تحلیل واژه، عکس (گاودم) کلمه و عبارات مشابه گاودم چیست
لغت نامه ها
1. [ دُ ] (ص مرکب، اِ مرکب ) آنچه بشکل دُم ِ گاو باشد :
سیه چشم و بور ابرش و گاودم
سیه خایه و تند و پولادسم .
فردوسی [ در وصف رخش رستم ].
نفیر. که برادر کوچک کرنا است و بعضی گویند کرنا است و به عربی بوق خوانند. (برهان ). نفیر که در جنگ نوازند و آن به ترکیب دم گاو بود چنانکه نوشته اند. کرنای خواهد بود. (آنندراج ). و بمعنی هر چیزی و شکلی که یک سر آن پهن و سر دیگر آن باریک باشد و آن را مخروطی گویند. بوقی کوچک . (آنندراج ). نای رویین که بر صورت دم گاوی است و در وقت جنگ زنند و بنفیر مشهور است . (اوبهی ). غندرود. (اوبهی ). همان پرچم است که دم گاو خطایی برآن می آویخته اند. خرنای . کلمه ٔ چینی گودونگ که امروز معمول است ازدو جزء گو (گاو) فارسی و دونگ مصحف دم است . این کلمه را چنانکه صاحب اخبار الصین و الهند (ص 15)، گوید مردم چین جادم گویند. و بی شک کلمه ٔ جادُم همان گاودم فارسی چینی شده است . و آن چیزی است چون بوق به درازای سه چهار ذراع و قطر دو دست بهم گرد کرده است یعنی دو کف چون حلقه کرده و دهانه ٔ آن که به دهان دمنده پیوندد و تنگ که در دهان جای گیرد:
«فِمن مدائنهم [ مدائن اهل الصین ] . خانفو و هی مرسی السفن تحتها عشرون مدینة. و انما تسمی مدینةً، اذا کان لهاء جادُم و الجادم مثل البوق، ینفخ فیه و هو طویل ٌ. و غلغله مایجمع الکفین جمیعاً. هومطلی بدواء الضیقات و طوله ثلثة و اربعة اذرع . و رأسه دقیق بقدر مایلتقمه الرجل . و یذهب صوته نحواً من میل . و لکل مدینة اربعة ابواب . فعلی کل ّ باب ِ منا من الجادم خمسة: تنفخ فی اوقات من اللیل و النهار. و علی [ باب ] کل مدینة عشرة طبول، تضرب معه ... و به یعرفون اوقات اللیل و النهار. (اخبار الصّین والهند ص 15) :
سفیده بزد نای روئینه خم
خروش آمد از ناله ٔگاودم .
فردوسی .
بفرمود [ کیخسرو ] تابر درش گاودم
زدند و بجوشید روئینه خم .
فردوسی .
خروش آمد و ناله ٔ گاودم
جرس برکشیدند روئینه خم .
فردوسی .
بدرید کوه از دم گاودم
زمین آمد از سم اسپان بخم .
فردوسی .
برآمد خروشیدن گاودم
ز درگاه و آواز رویینه خم .
فردوسی .
دمنده دمان گاودم بردرش
برآمد خروشیدن از لشکرش .
فردوسی .
ز میدان خروشیدن گاودم
شنیدندو آواز رویینه خم .
فردوسی .
برآمد خروشیدن گاودم
دم نای رویین و روئینه خم .
فردوسی .
سیه شد همه کشور از گرد سم
برآمد خروشیدن گاودم .
فردوسی .
یکی ابر بست از پی گرد سم
برآمد خروشیدن گاودم .
فردوسی .
خروش آمد و ناله ٔ گاودم
ببستند بر پیل رویینه خم .
فردوسی .
برآمد ز در ناله ٔ گاودم
خروشیدن کوس و رویینه خم .
فردوسی .
فروکوفت برپیل رویینه خم
دمیدند شیپور با گاودم .
فردوسی .
وز آن جایگه ناله ٔ گاودم
شنیدند و آواز رویینه خم .
فردوسی .
بزد نای سرغین و رویینه خم
برآمد ز در ناله ٔ گاودم .
فردوسی .
برانگیخت پس رخش رویینه سم
برآمد خروشیدن گاودم .
فردوسی .
بفرمود تا گاودم بر درش
زدند و پر از بانگ شد کشورش .
فردوسی .
برآمد خروشیدن گاودم
جهان پرشد از بانگ رویینه خم .
فردوسی .
سپهبد بزد نای و رویینه خم
خروش آمد و ناله ٔ گاودم .
فردوسی (از فرهنگ اسدی ).
بزد نای روئین و رویینه خم
خروش آمد و ناله ٔ گاودم .
فردوسی .
خروش آمد از نای و از گاودم
هم از کوهه ٔ پیل و رویینه خم .
فردوسی .
سرش چون سر شیر و بر پای سم
چو مردم برو کفت چون گاودم .
فردوسی .
چو آن نامه نزدیک قیصر رسید
نگه کرد و توقیع پرویز [ خسرو ] دید.
بفرمود تا گاودم پرورش
دمیدند و پر بانگ شد کشورش .
فردوسی .
ببستند بر پیل رویینه خم
برآمد خروشیدن گاودم .
فردوسی .
برآمد دم مهره ٔ گاودم
شد از گرد گردان خور و ماه گم .
(گرشاسب نامه ).
غو کوسشان زخم بربطسرای
دم گاودم ناله و آوای نای .
(گرشاسب نامه ).
برآمد دَم مهره ٔ گاودم
خروشان شد از خام روئینه خم .
اسدی .
همان شیپور با صد راه نالان
بسان بلبل اندر آبسالان
خروشان گاودم با وی به یک جا
چنان چون دو سراینده بهم پا.
(ویس و رامین ).
خروش آمد زدز روئینه خم را
درای و نای و کوس و گاودم را.
(ویس و رامین ).
ز فریاد خرمهره و گاودم
علی اﷲ برآمد ز رویینه خم .
نظامی .
دماغ از دم گاودم گشت سیر.
نظامی .
درآمد بشورش دم گاودم
به خمبک زدن گاو روئینه خم .
نظامی .
ز نعره برآوردن گاودم
شده ز آسمان زهره ٔ گاو گم .
نظامی .
پرچم است که دم گاو خطائی بر آن می آویخته اند :
بمیدان ششم لباس بنفش
بسی آلت از گاودم وز درفش .
فردوسی .

معنی ( گاودم ) در لغت نامه دهخدا

(دُ) (اِمر.) نفیر، بوق

معنی ( گاودم ) در لغت نامه معین

استفاده در متن
ز میدان خروشیدن گاودم ,
برآمد ز در ناله گاودم ,
وزان جایگه ناله گاودم ,
برآمد خروشیدن گاودم ,
خروش آمد و ناله گاودم ,